برگشت زدن چک چه شرایطی دارد؟ (راهنمای حقوقی و کیفری)
۲۰۲۵-۰۵-۱۵
مقدمه
چک یکی از رایجترین ابزارهای پرداخت در معاملات ایران است. اما بسیاری از افراد نمیدانند چه زمانی میتوان چک را برگشت زد، یا اصلاً برگشت زدن چک چه آثار حقوقی و کیفری دارد.
در این مقاله به زبان ساده و کاملاً کاربردی بررسی میکنیم:
برگشت زدن چک به چه معناست؟
در چه مواردی قانونی است؟
چه مدارکی نیاز دارد؟
و چه اقداماتی میتوان پس از آن انجام داد (شکایت کیفری، مطالبه حقوقی، اجرای ثبت و...)؟
برگشت زدن چک یعنی چه؟
زمانی که دارنده چک برای نقد کردن آن به بانک مراجعه میکند و بانک به دلیل نبود موجودی یا موانع دیگر از پرداخت وجه خودداری میکند، اصطلاحاً گفته میشود چک برگشت خورده است یا برگشت زده شده.
در این حالت، بانک باید به دارنده چک گواهی عدم پرداخت صادر کند.
دلایل قانونی برگشت چک
طبق قانون جدید صدور چک، بانک فقط در شرایط زیر میتواند از پرداخت وجه خودداری کند:
کافی نبودن موجودی حساب
دستور عدم پرداخت از سوی صادرکننده (با شرایط خاص)
تطابق نداشتن امضا
خط خوردگی یا مغایرت در مندرجات چک
مهر قضایی یا توقیف حساب توسط مرجع قضایی
در تمام موارد بالا، صدور گواهی عدم پرداخت الزامی است.
مدارک لازم برای برگشت زدن چک
برای مراجعه به بانک و برگشت زدن چک، دارنده باید:
اصل چک
کارت ملی یا نمایندگی قانونی
شماره حساب برای دریافت احتمالی وجه
و در صورت شکایت کیفری، نسخه گواهیشده گواهی عدم پرداخت
داشته باشد.
آثار برگشت زدن چک
ثبت در سامانه بانک مرکزی و اعتبارسنجی منفی برای صادرکننده
امکان طرح شکایت کیفری (در شرایط خاص)
امکان مطالبه حقوقی وجه چک از طریق دادگاه
امکان اجرای ثبت بدون نیاز به دادخواست
ممنوعیتهای بانکی برای صادرکننده:
بستن حساب
ممنوعیت دریافت دستهچک جدید
ممنوعیت صدور چک جدید تا رفع سوءاثر
شرایط شکایت کیفری پس از برگشت چک
طبق قانون، فقط در صورتی میتوان شکایت کیفری مطرح کرد که:
چک بابت ضمانت یا وعدهدار نباشد
چک تاریخدار (بهروز) باشد
دارنده چک ظرف ۶ ماه از تاریخ چک، آن را برگشت زده باشد
شکایت ظرف ۶ ماه از تاریخ گواهی عدم پرداخت ثبت شده باشد
در غیر این صورت، صرفاً میتوان از طریق حقوقی یا اجرای ثبت اقدام کرد.
نتیجهگیری
برگشت زدن چک یک اقدام قانونی و رسمی است که در صورت فقدان موجودی یا موانع قانونی، توسط دارنده چک انجام میشود. گواهی عدم پرداخت، ابزار قدرتمندی برای طرح شکایت کیفری، حقوقی یا اجرای ثبت است. آشنایی با شرایط برگشت زدن و اقدام صحیح میتواند از تضییع حقوق دارنده چک جلوگیری کند.
دفتر وکالت آلمحمد با تجربه فراوان در دعاوی چک، آماده ارائه مشاوره، تنظیم لایحه و پیگیری پروندههای مربوط به برگشت چک، شکایت کیفری و وصول مطالبات در سراسر کشور و برای ایرانیان خارج از کشور میباشد.
مشاوره حقوقی تخصصی
برای مشاوره با وکیل متخصص در این حوزه، با دفتر وکالت آل محمد تماس بگیرید.
خدمات مرتبط: خدمات کیفری · معرفی وکلا · مشاوره با سید امیر آل محمد
مقاله پیشنهادی: صدور چک بیمحل چه مجازاتی دارد؟ (بر اساس قانون جدید چک)