اگر کسی ملک ما را تصرف کند چه کنیم؟
۲۰۲۵-۰۳-۳۱

مقدمه
تصرف غیرقانونی ملک یکی از مشکلات رایج و آزاردهنده در ایران است. ممکن است ملکی داشته باشید — خانه، زمین، مغازه یا حتی باغ — که شخصی بدون اجازه شما آن را در اختیار گرفته و حاضر به تخلیه نیست. در این شرایط، قانون از شما حمایت میکند؛ اما باید بدانید چه اقدامی، در چه مرجعی و با چه مدارکی انجام دهید.
در این مقاله به زبان ساده، توضیح میدهیم که در صورت تصرف ملک توسط دیگری، چه حقوقی دارید، چگونه شکایت کنید و چگونه آن را اثبات نمایید.
تصرف غیرقانونی یعنی چه؟
تصرف یعنی: در اختیار داشتن، استفاده کردن یا کنترل کردن یک ملک. اگر این تصرف بدون اجازه مالک قانونی باشد، غیرقانونی و در مواردی قابل تعقیب کیفری است.
طبق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات):
«هر کس بدون مجوز قانونی، ملک متعلق به دیگری را تصرف، یا مزاحمت ایجاد یا مانع استفاده مالک شود، به حبس از یک ماه تا یک سال محکوم میشود.»
تفاوت تصرف عدوانی حقوقی و کیفری
اگر بتوانید ثابت کنید فرد متصرف با علم به عدم مالکیت، ملک شما را تصرف کرده، میتوانید از او شکایت کیفری کنید.
چه شرایطی برای شکایت کیفری لازم است؟
برای تنظیم شکایت کیفری تصرف غیرقانونی، باید:
مالکیت یا تصرف قبلی خود را اثبات کنید
شخص ثالث بدون اجازه و بهصورت قهری ملک را تصرف کرده باشد
تصرف فعلی همچنان ادامه داشته باشد
مدارک لازم برای طرح شکایت
برای تقویت پرونده، موارد زیر را آماده کنید:
سند مالکیت یا مبایعهنامه معتبر
قبوض خدماتی به نام شما (آب، برق، گاز)
شهادت شهود مبنی بر تصرف شما
گزارش کلانتری یا شورا
عکس، ویدیو یا هر مستند دیگر
مراحل شکایت کیفری تصرف
مراجعه به کلانتری یا دادسرای محل وقوع ملک
تنظیم شکایت کیفری با ذکر مشخصات متصرف و ملک
ارائه مدارک مالکیت یا تصرف قانونی
ارجاع به بازپرس و تحقیقات مقدماتی
در صورت احراز شرایط، صدور کیفرخواست و ارجاع به دادگاه کیفری
صدور حکم حبس یا الزام به تخلیه در صورت محکومیت
طرح دعوای حقوقی برای بازپسگیری ملک
اگر نخواهید شکایت کیفری کنید، یا نتوانید عنصر کیفری (علم و عمد) تصرف را ثابت کنید، میتوانید از طریق دادخواست حقوقی اقدام کنید:
دعوای خلع ید (برای املاک دارای سند رسمی)
دعوای رفع تصرف عدوانی حقوقی
دعوای تخلیه ید (در مواردی مانند پایان قرارداد اجاره)
مرجع رسیدگی، دادگاه عمومی حقوقی است و نیاز به تنظیم دادخواست رسمی دارد.
نکات مهم حقوقی
هرگونه دفاع فیزیکی یا اقدام شخصی برای تخلیه ملک ممنوع است و ممکن است جرم تلقی شود.
ترکیب شکایت کیفری و دادخواست حقوقی میتواند روند رسیدگی را تسریع کند.
اگر تصرف فوراً باید متوقف شود، میتوانید درخواست دستور موقت تخلیه بدهید.
نتیجهگیری
اگر کسی بدون رضایت شما ملکتان را تصرف کند، میتوانید با ارائه مدارک، از طریق شکایت کیفری یا دادخواست حقوقی، ملک را بازپس بگیرید و متصرف را مجازات کنید. در چنین پروندههایی، تسلط بر مراحل قانونی و استفاده از وکیل متخصص ملکی میتواند شما را به نتیجه مطلوب برساند.
دفتر وکالت آلمحمد با سالها تجربه در دعاوی تصرف، خلع ید، تخلیه، دعاوی ثبتی و کیفری، آماده ارائه مشاوره تخصصی و پیگیری پرونده شماست.
مشاوره حقوقی تخصصی
برای مشاوره با وکیل متخصص در این حوزه، با دفتر وکالت آل محمد تماس بگیرید.
خدمات مرتبط: خدمات کیفری · معرفی وکلا · مشاوره با سید امیر آل محمد
مقاله پیشنهادی: جرم خیانت در امانت چگونه ثابت میشود؟